Kapliczka szafkowa, której już nie ma

Przedstawiam celem przypomnienia, utrwalenia bardzo amatorski szkic kapliczki szafkowej, która znajdowała się na przeciwko dawnych zabudowań posesji nr 86 w Podkońcach. Pamiętam, że była jeszcze na przełomie lat 60 / 70 XX wieku. Może ktoś posiada fotografię z tą kapliczką w tle. Może ktoś pamięta co zawierała szafka: obrazek czy krzyżyk? A może w jakiej intencji została wybudowana? Tak jak przedstawia szkic była wbudowana w ogrodzenie.

Dzisiaj mamy Ogólnopolski Dzień Etnografii, Etnologii i Antropologii Kulturowej – święto obchodzone 9 lutego na pamiątkę powołania Towarzystwa Ludoznawczego w 1895 roku we Lwowie. Święto zostało ustanowione uchwałą Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego w dniu 26 października 2019 roku.

Obiekty z Podkońc w internetowym katalogu historycznych miejsc

Fundacja Hereditas w tym roku realizowała ogólnopolski projekt: Zabytki regionu w obiektywie wolontariuszy, polegający na stworzeniu internetowej bazy danych - katalogu historycznych miejsc pamięci.

Jak nazwa wskazuje bazę tworzyli wolontariusze i koordynatorzy lokalni. Dzięki tym działaniom wśród 28 obiektów z naszej gminy Rzeczniów znalazły się dwa obiekty z Podkońc w kategorii: Miejsca innych wydarzeń historycznych.

 Zobacz obiekty: Obiekt 1  oraz   Obiekt 2.

Wszystkie zamieszczone obiekty można zobaczyć na stronie  wybierając odpowiednie kategorie, które wymienione są obok mapy lub przeglądając Listę obiektów.

W podziękowaniu za zaangażowanie wolontariuszki: Anita Grela, Anita Kruk, Basia Moskwa, Ewelina Kruk, Karolina Borek, Krystyna Wójtowicz od realizatora projektu otrzymali dyplomy, natomiast koordynator lokalny Mariola Kruk certyfikat.

W wyniku realizacji tego projektu opisane zostały obiekty w następujących miejscowościach lub miejscach:

Borcuchy: [KLIK]

Ciecierówka: [KLIK]     [KLIK]     [KLIK]

Grabowiec: [KLIK]     [KLIK]     [KLIK]     [KLIK]     [KLIK]     [KLIK]

Las Rzechowski: [KLIK]

Pasztowa Wola: [KLIK]     [KLIK]

Pasztowa Wola Kolonia: [KLIK]

Podkońce: [KLIK]     [KLIK]

Rzechów: [KLIK]

Rzeczniów: [KLIK]     [KLIK]     [KLIK]     [KLIK] 

Zawały: [KLIK]     [KLIK]

Pocztówka z Podkońc

 W listopadowym zestawie 18 pocztówek wydanych przez Radomską Inicjatywę Pocztówkową jest też kartka z fotografią 100 letniego krzyża kamiennego (figurki) z płaskorzeźbą Matki Bożej w niewielkiej niszy, który znajduje się w Podkońcach.

 

Źródło: Radomska Inicjatywa Pocztówkowa

Album

1920 rok

 1920 rok - zapisany w kamieniu na terenie naszej parafii.

Oto Podkońce

Pasztowa Wola - zakończenie wojny (1922 rok)

Noc Bibliotek w Iłży

Noc Bibliotek w MGBP w Iłży połączona z wystawą eksponatów związanych z wsią, np. dawnych narzędzi, okryć, niezbędnych, dawnych przedmiotów, prezentacją fotograficzną eksponatów związanych z dawną wsią oraz quizem dla uczestników.

 Więcej: [TUTAJ]

 

 

Krzyż najmłodszy

Krzyż metalowy, najmłodszy, na końcu wsi przy gruntach rolnych należących do posesji nr 95.
Znajduje się przy skrzyżowaniu dróg prowadzących koło szkoły w kierunku Rzechowa i polnej drogi biegnącej w kierunku Kanios, Aleksandrowa oraz nie istniejącej już ścieżki prowadzącej na skróty do Rzechowa - jako przedłużenie drogi przez wieś. Tą ścieżką uczęszczano między innymi po chleb do piekarni pana Tadeusza Fiołny mieszczącej się w Rzechowie-Kolonii.
Postawiony w latach 80 XX wieku z protekcji księdza Jana Blicharza, pierwszego proboszcza parafii Pasztowa Wola.

M. Kruk

Środek wschodniej część miejscowości

Krzyż znajduje się w środku wschodniej części wsi na pograniczu posesji nr 66 i 67.
Data początkowa wystawienia nie jest znana. W latach 90 XX wieku stary dębowy krzyż wymieniony został na metalowy przez właściciela posesji nr 67 oraz ogrodzony drewnianym płotkiem. Poświęcony przez proboszcza naszej parafii księdza kanonika Kazimierza Kapustę.

Na tabliczce wykonanej z nierdzewnej blachy wykuto następujący napis:
     ZBAWICIELOWI ŚWIATA
U KOŃCA DRUGIEGO TYSIĄCLECIA NA
MIEJSCU DREWNIANYCH KRZYŻY
     MIESZKAŃCY PODKOŃC

POŚWIĘCIŁ KS. KAN. K. KAPUSTA
                                       PROBOSZCZ PARAFII
4.04.1998

Pisownia dosłowna.

M. Kruk

Krzyż przy skrzyżowaniu dróg

Znajduje się z daleka od wsi się na polu należącym do posesji nr 42 w Podkońcach, przy skrzyżowaniu dróg biegnących od Rybiczyzny, Podkońc do Płós, Pasztowej Woli, Ciecierówki oraz drogi biegnącej od Prędocina  w kierunku Rzechowa (rzechowskiej drogi).
Data początkowa powstania krzyża nie jest znana. Zniszczony drewniany krzyż wymieniono na metalowy wykonany przez Tadeusza Grześkiewicza z Podkońc w latach 90 XX wieku za czasów księdza kanonika Kazimierza Kapusty.

M. Kruk

Działki (dziołki)

Krzyż znajduje się na gruntach rolnych - działkach, które były nadane jako dodatek do gospodarstw rolników z Podkońc. Ten obszar nosi nazwę Budki Podkońcarskie - przysiółek wsi Ciecierówka. Wystawiony przez właściciela pola - Wróbel Grzegorza. Data początkowa nie jest znana.
Pierwsza wymiana zniszczonego czasem krzyża na nowy dębowy nastąpiła w 1944 roku przez syna fundatora - Wróbel Maksymiliana.
Kolejna trzecia wymiana ale tym razem na metalowy po wandalskim zniszczeniu nowego, drewnianego krzyża (bardzo krótko stał) wykonanego przez Piotra Nicponia z dębu podarowanego przez Władysława Millera odbyła się w latach 90 XX wieku. Poświęcenia dokonał ksiądz kanonik Kazimierz Kapusta, ówczesny proboszcz parafii Pasztowa Wola.

M. Kruk

Krzyż z płaskorzeźbą - 1920 rok

Krzyż z piaskowca (figurka) z płaskorzeźbą Matki Boskiej w bardzo płytkiej wnęce. Najmłodszy na terenie wsi. Zachowany w oryginale. Brak ogrodzenia, wcześniej był drewniany płotek.
Wykonany przez kamieniarza w Szydłowcu, skąd przywieziony został zaprzęgiem konnym.
Znajduje się przy drodze powiatowej nr. 3568W biegnącej przez miejscowość, na terenie posesji nr 48, której właściciel jest najmłodszym prawnuczkiem fundatorów.

Napis pod wnęką brzmi następująco:

NA CZEŚĆ, CHWAŁĘ BOGU TEN

KRZYŻ WYSTAWIŁ LUDWIK,

ŁUCJA WRÓBEL

1920 R

Pisownia dosłowna.

Ciekawostka współczesna: w pobliżu tego krzyża ukryta jest skrzynka (kesz, skarb), pt.: Tropem "Potoka" jako element gry terenowej geocaching

<<zobacz>>

M. Kruk

Krzyż z figurką - 1908 rok

Krzyż (figurka) z figurą Matki Boskiej w mniejszej wnęce, misternie wykonany znajduje się na początku wsi, na przeciwko posesji nr 2, przy rozstaju dróg w kierunku Maziarz, Pędocina i polnej drodze prowadzącej do miasta Iłży, którą dawniej ludzie pieszo uczęszczali do wymienionego miasta, chodząc na tak zwaną "ścieżkę".
Po zniszczeniu wymieniony jest krzyż na metalowy oraz płotek, który wcześniej był wykonany przez kowala (kowalski).

Napis na zachodniej ścianie kolumny jest następujący:

Na cześć i chwałę

Panu Bogu ten

Krzyż wystawili

Małżonkowie

MARJANNA I JAN

NOBIS

1908 R

Drugi napis znajdujący się nad wnęką z figurą Matki Boskiej brzmi:

POD TWOJĄ OBRONĘ UCIEKAMY SIĘ.

Pisownia zgodna z oryginałem.

M. Kruk

Krzyż kamienny 1905 rok

Krzyż (figurka) kamienny z figurą Matki Boskiej (wymieniona na współczesną po uszkodzeniu - utrącona głowa) w dużej, głębokiej wnęce. Wygląd oryginalnej figury Matki Boskiej taki sam jak figura na zdjęciu niżej.
Znajduje się na terenie posesji nr 63 poza wsią przy drodze biegnącej od Rzechowa do Prędocina tzw. "rzechowskiej drodze".

Napis pod wnęką brzmi:

NA CZEŚĆ I CHWAŁĘ PANU

BOGU TEN KRZYŻ WYSTAWILI

FRANCISZEK I KATARZYNA

KIEPAS        R 1905

                                                  

Pisownia dosłowna.

M. Kruk

Krzyż kamienny - 1899 r. (najstarszy)

Najstarszy krzyż kamienny (w potocznej nazwie figurka) z figurą Matki Boskiej we wnęce w centrum Podkońc, przy skrzyżowaniu drogi biegnącej przez miejscowość z drogą od Rybiczyzny w kierunku Prędocina, Płós, Pasztowej Woli, Ciecierówki. Obok budynku po byłym sklepie Gminnej Spółdzielni w Rzeczniowie, na przeciwko strażnicy Ochotniczej Straży Pożarnej w Podkońcach.
Po uszkodzeniu wymieniono krzyż na betonowy (lastrikowy).

Napis brzmi:

 NA CZEŚĆ I CHWAŁĘ BOGA

TEN KRZYŻ POSTAWILI

FRANCISZEK I KATARZYNA

KIEPASOWIE        1899 R
                                         

Natomiast nad wnęką z figurą Matki Boskiej napisano:

Z POKŁONEM PANNO ŚWIĘTA

Pisownia zgodna z oryginałem.

M. Kruk

Krzyż dwuramienny

Pozostałość krzyża

Krzyż ten zwany karawaką - inaczej krzyżem hiszpańskim, morowym  lub cholerycznym  to rzadko spotykana forma krzyża przydrożnego. W XVI i XVII wieku uchodziła za cudowny środek chroniący przed częstymi epidemiami. Jako środek zapobiegawczy przed morowym powietrzem wznoszono je na cmentarzach epidemicznych oraz przy drogach wjazdowych do miast i wsi. Podczas epidemii, mieszkańcom nie wolno było wychodzić poza ten krzyż. Na czarną śmierć w XVI wieku w ten sposób próbowano znaleźć remedium. 

Nazwa pochodzi od miasta Caravaca w Hiszpanii, skąd dostał się do Włoch, a za pośrednictwem pielgrzymów rozpowszechnił się w Europie. Bardzo popularny w Polsce pod koniec XVIII, w XIX i na początku XX wieku. Krzyż tworzy pionowy pień i dwie poprzeczki z których górna jest trochę krótsza od dolnej. Znaczna część karawak w Polsce miała obydwie poprzeczki o równej długości.

Ten krzyż świadczy o przejściu epidemii (być może tyfusu), która dotknęła mieszkańców  po I wojnie światowej. Znajduje się przy drodze na terenie posesji nr 60.

M.Kruk